Nowy Rok 2020: Rekordowa inwersja nad Polską

This post is also available in English language: New Year 2020: Excellent inversion over Poland

Tegoroczna zima wcale nie przypomina tej pory roku w naszym kraju. W rzeczywistości nadal trwa późna jesień z możliwymi słabymi przymrozkami. Obecne prognozy nie pozostawiają złudzeń i w większości styczeń ma być bardzo łagodny. Od końcówki grudnia 2019 roku z zachodu zaczęły nadciągać nad Polskę kolejne wyże. Taka pogoda sprzyja podwyższonej propagacji, która potrafi w znaczny sposób zwiększyć zasięg emisji radiowych. Inwersja w troposferze może wpływać na odbiór w szerokim zakresie częstotliwości, zaczynając od dolnego UKF-u (typowo 50-70 MHz), przez pasma radiowe, telewizyjne, mikrofale, a nawet… widmo optyczne.

Mój zestaw odbiorczy to antena RocketDish 5G31-AC + DBII F52N-PRO na maszcie 18 m n.p.t. z rotorem w okolicach Płocka (114 m n.p.m.).

30.12.2019 – niemieckie i czeskie sieci Wi-Fi

Pierwszy epizod propagacji troposferycznej nastąpił w nocy z 29 na 30 grudnia 2019 roku. Podwyższone warunki propagacyjne trwały już wcześniej, ale nic nie wskazywało na to co wydarzyło się w nocy, tuż przed poniedziałkowym porankiem. Ku mojemu zaskoczeniu, późnym wieczorem, około godziny 1, mój zestaw nasłuchowy na 5 GHz wykrył sieć z Koskowej Góry w odległości 315 km (SSID: HyperNET_Koskowa_Lanckorona). Był to jednak tylko pojedynczy pakiet, który został odebrany. Sprawdziłem prognozę propagacji na noc i pozostawiłem automatyczny obrót anteny w zakresie azymutów 160° – 260°, a sam poszedłem spać.

Moje zaskoczenie było ogromne, gdy rano zerknąłem w logi. Lista odebranych sieci była w większości czerwona, co oznacza, że odległości sięgały ok. 300 km i więcej. Niestety tej nocy wyłączyłem powiadamianie dźwiękowe, ponieważ musiałem się wyspać. Sprawdzając na szybko listę sieci zauważyłem niemieckie słowa: SchillRu (AP1-Zuse Hochhau). A więc wreszcie się udało… pierwszy raz pojawiły się sieci Wi-Fi z tego kraju!

Tropo rozpoczęło się o godzinie 4 UTC sygnałami z Zielonej Góry (300 km) i wraz z upływem czasu rozwijało się w kierunku południowym. W logach doliczyłem się przynajmniej czterech niemieckich sieci.

BSSID Freq SSID Radio name S↑ UTC Tentative location [km]
64D15410C98E 5560 OL22.wdsl.ol.de OL21.2 KMD – NC OL22 -74 04:40 ÷ 05:21 Kottmarsdorf 247° 393
744D288A6983 5805 WET2SIE AP-WetroHochhaus -85 04:45 ÷ 04:56 Wetro 251° 402
CC2DE0B760FD 5640 SchillRu AP1-Zuse Hochhau -86 05:00 Hoyerswerda 256° 397
4C5E0C7398C4 5640 WDSL-OL-NET OL57.2 LWD AP ND -88 05:16 ÷ 05:20 Lawalde 248° 392

Pierwsza z nich o nazwie OL22.wdsl.ol.de utrzymywała się przez ponad 40 minut i osiągnęła sygnał -74 dBm, co jest znakomitym wynikiem jak na taką odległość i jednocześnie nowym rekordem sygnału w stosunku do odległości. Żadna z powyższych sieci nie znajduje się w bazie Wigle.net, więc jedyna możliwość to ręczna analiza lokalizacji odebranych sygnałów. Co ciekawe, firma WDSL-OL udostępnia mapę swoich nadajników.

Wstępnie określone lokalizacje sieci:

  • OL22.wdsl.ol.de (OL21.2 KMDNC OL22) to prawdopodobnie link między KottMarsDorf i NiederCunnersdorf.
  • WET2SIE (AP-WetroHochhaus) wygląda na link pomiędzy miejscowością Wetro oraz SIE… (?).
  • SchillRu (AP1-Zuse Hochhau) to prawdopodobnie Zuse Hochhaus, Virchowstraße 60, Hoyerswerda.
  • WDSL-OL-NET (OL57.2 LWD AP ND) wygląda na miejscowość LaWalDe.

Jak widać na powyższej mapie, niemieckie sygnały nie uzyskały największej odległości podczas tego tropo. Tytuł ODX wędruje do czeskiej sieci RW-DC-SNEZ-PPB1. Lokalizacja została ustalona na podstawie bazy Wigle.net, ale nazwa również zawiera podpowiedzi: Děčínský Sněžník (438 km). Jest to obecnie najdalsza sieć, jaką kiedykolwiek odebrałem z Republiki Czeskiej, ale do pobicia rekordu odległości z Ukrainy (464 km) z 2018 roku jednak trochę zabrakło. Na tym samym azymucie pojawiła się także inna sieć o nazwie total. Możliwe, że to gdzieś w pobliżu.

BSSID Freq SSID Radio name S↑ UTC Tentative location [km]
6C3B6BD0DEB9 5200 total tota -88 04:55 ÷ 05:21 ?? 245° ??
CC2DE08EF43D 5500 RW-DC-SNEZ-PPB1 SNEZ-PPB1-070X -85 04:56 Děčínský Sněžník 245° 438

Dalekie sygnały pojawiały się początkowo z dość wąskiego zakresu zachodnich azymutów (240 – 260°). Antena obracała się niestety znacznie szerzej (160 – 260°) przez co odbiór był możliwy tylko przez 20% czasu. Myślę, że przy zawężeniu zakresu kierunków do samego duktu wyniki byłyby znacznie lepsze, zwłaszcza w odniesieniu do ilości niemieckich sieci.

W dzień przed propagacją ciśnienie w mojej lokalizacji osiągnęło prawie 1040 hPa, a od wieczora zaczęło dość szybko spadać. W nocy temperatura na wysokości kilku metrów oscylowała około 0 °C. Na radiosondażu z Wrocławia z godziny 0 UTC widoczna jest bańka cieplejszego i suchego powietrza (gwałtowny skok temperatury punktu rosy).

Wraz z upływem czasu propagacja przesuwała się na południe. Tuż przed zanikiem ostatniej niemieckiej sieci pojawiły się południowe lokalizacje takie jak Ustroń (325 km), a później również Zlatý Chlum (314 km) oraz Havířov i okolice (~320 km). Tropo osłabło o godzinie 6 UTC i odległości zaczęły się skracać.

W przeciągu dwóch dni wyż został w większości wyparty przez niż z północy i ciśnienie spadło aż o 25 hPa. Jednak na przełomie ostatniego i pierwszego dnia nowego roku z zachodu zaczął ponownie wkraczać wyż do Polski…

02.01.2020 – ekstremalna inwersja 

Propagacja troposferyczna rozpoczęła się już dzień wcześniej, czyli 1 stycznia w Nowy Rok. Tropo wpływało głównie na odbiór niższych częstotliwości. Na paśmie UKF 87,5 – 108 MHz odnotowałem BBC Radio 2 i 4 z Holme Moss (1443 km), a także holenderskie Smilde z RDS (899 km) i bardzo dużą ilość niemieckich stacji radiowych. Wieczorem tropo zaczęło się skracać, a bliższe sygnały rosły w siłę.

Na noc z 1 na 2 stycznia pozostawiłem automatyczne skanowanie pasma 5 GHz na zakres 160 – 340° i poszedłem spać. Zgodnie z przewidywaniami mikrofalowe tropo ruszyło w nocy, a dokładniej kilkanaście minut po godzinie 3 UTC, gdy na paśmie pojawiły się odległe sieci z północnego-zachodu (Koszalin), z zachodu (okolice Zielonej Góry) oraz z południa (m.in. Ustroń). Przed godziną 5 UTC maksymalna odległość wzrosła do 355 km na południowy-zachód, aż pod sam Świeradów-Zdrój.

Ekstremalne tropo mikrofalowe trwało przez cały dzień. Rano jeszcze się trochę przespałem, ale ku mojemu zdziwieniu propagacja nadal występowała, a nawet przybierała na sile. Szczyt tropo wystąpił około 13:20 UTC. W tym czasie padł nowy rekord siły sygnału względem odległości. Była to sieć MHT2-EW4N z Ustronia w odległości ok. 325 km z poziomem -66 dBm, prawie jak przy optycznej widoczności. Ciężko określić dokładną miejscówkę sieci, ale skrót MHT prawdopodobnie wskazuje na osiedle Manhatan w Ustroniu.

Czeskie sygnały także osiągnęły rekordowe wartości do -68 dBm (równo godzinę później o 14:20 UTC). Najsilniejsza sieć Bv-Ss to prawdopodobnie Sedliště, Bezručova vyhlídka (punkt widokowy) w odległości 332 km. Na zdjęciu dostępnym w galerii Google można zauważyć jakieś paraboliczne anteny. Ilościowo również wypadł rekord wszechczasów, ponieważ wstępnie wydzieliłem około 100 czeskich sieci Wi-Fi, odebranych aż pod Płockiem. Oto lista przypuszczalnych oraz zidentyfikowanych sygnałów z tego kraju…

BSSID Freq SSID Radio name S↑ UTC Azimuth Distance
B869F4D524DD 5640 Bv-Ss B869F4D524DD -68 04:41 ÷ 14:38 197° 332
CC2DE06A0853 5600 PTP-SMER-BATZ CC2DE06A0853 -71 10:41 ÷ 14:39 197° 347
000C424EB614 5500 inera.cz_vyhl_wc->170 000C424EB614 -75 10:43 ÷ 14:39 197°  
E48D8CD24D17 5540 minier APtower>havirska -77 04:34 ÷ 14:47 199° 305
DC9FDB9A8351 5580 mixorp APmanes>frysta -77 04:54 ÷ 13:34 197° 323
4C5E0C66CC4B 5580 XP_NET_W_TY_TYTY_L W_TY_TYTY_L -79 13:34 ÷ 14:22 194° 333
24A43CE29FE9 5140 PtP_GU_Kr_ZiELiNa ptp krzok to z -79 04:07 ÷ 14:25 197°  
B869F4E362C8 5680 1TRINIT1-777CT KOMIN777B -80 12:42 ÷ 13:34 194° 332
FCECDA6438C3 5680 fno_ner707_ap3 fno_ner707_ap3 -80 10:58 ÷ 14:29 197° 347
E48D8CF31953 5600 fotbalista AP Kosmonautu2-fotb.stadion -80 10:40 ÷ 14:51 197° 303
0418D60EC332 5620 XP_NET_DO_DRZURY xp dzrura -81 13:50 ÷ 14:30 194° 322
0418D654E1A9 5620 kathaz41   -82 12:45 ÷ 13:18 195° 323
64D15408C2F9 5660 Raskovice.net-183 64D15408C2F9 -82 12:37 ÷ 13:51 197° 336
D4CA6D9D0B07 5260 SFL85 AP_Javorovy_Nebory -82 13:43 ÷ 14:29 194° 336
E48D8C2F91AD 5640     -82 13:11 ÷ 13:19 200° 344
E48D8CF5CF17 5640 HOTKOSTEL APKostel-Kl-HN -82 13:02 ÷ 14:29 195°  
000C4266F90C 5580 Raskovice.net-134 Raskovice.net -82 12:41 ÷ 14:06 197°  
6C3B6B3FBF8B 5500 kopustek AP Pavlouskova5-Prchaly -83 12:30 ÷ 13:05 201°  
788A20ACA86B 5510 deseSenac ubntac -83 12:57 ÷ 14:05 201°  
B4FBE4B800D6 5665 chotnet9louky smer Louky -83 11:58 ÷ 12:56 198°  
6C3B6B01A793 5520 PRVNI-STAVEBNI-PTP PRVNI-STAVEBNI-PTP-AP -83 12:46 ÷ 14:29 197°  
0005BFCA63FA 5600 FCZ JBS Janovice SXT SA -83 14:11 ÷ 14:14 198°  
04F021183ED6 5220 Krakonos 04F021183ED6 -83 13:25 ÷ 14:25 195° 324
4C5E0CCDEC58 5630 JBT Janek-Terka 018 -83 05:25 ÷ 14:08 199°  
002722DCDB35 5650 XP_NET_LOC1 XP_NET_LOCo1 -83 14:08 ÷ 14:09 194° 322
002722B8F58B 5620 BN_GO_MR_M5_I GO_MR_M5I -83 13:34 ÷ 13:46 194° 334
CC2DE06102B1 5240 Raskovice.net-21 OMD -84 12:41 ÷ 13:52 197°  
744D285FB3A6 5540 oainsch_sec1 744D285FB3A6 -84 12:18 ÷ 13:18 196°  
D4CA6DAC55CD 5520 RW-FM-JPESINY116-APB JPESINY116-APB1-045X -84 14:14 ÷ 14:28 198°  
E48D8C3FFF09 5540 websoftsmermik1 Chlum-Kolnovice -84 03:50 ÷ 05:23 215° 280
64D154678C0E 5280 WRNVRAHKV   -84 10:48 ÷ 13:16 197° 349
B869F4E36F59 5660 1TRINIT1-Trinec666 TRINIT-KOMIN2 -84 12:47 ÷ 13:17 194° 332
6C3B6B5D7021 5715 HBF_K FeKa 027 -84 12:44 ÷ 12:44 198°  
4C5E0C8584AF 5600 PtP_ChlumMik Chlum-BSU-MIMO-Brod -84 03:49 ÷ 05:23 215° 289
802AA824B0AA 5620 www.mcnet.cz-SAFT5AC AP_KRAV-SAFT -85 12:41 ÷ 13:17 197°  
00156DECC985 5180 DSJ5-podmoravii25 AP-DSJ5-podmor -85 08:38 ÷ 13:18 197° 350
7483C2541848 5300 kraj3 kraj-ap3 -85 12:43 ÷ 12:45 198° 325
CC2DE0AC0754 5560     -85 10:20 ÷ 12:59 199° 344
D4CA6DAC54B3 5560 RW-FM-JPESINY116-APA JPESINY116-APA1-320X -85 14:24 ÷ 14:27 198°  
002722A42C55 5620 www.mcnet.cz_FRMI.SLUN.SZ ap_fm_slunecna -85 14:24 ÷ 14:29 198° 335
6C3B6BB49563 5680 www.huranainternet.cz 6C3B6BB49563 -85 13:10 ÷ 13:56 195.5°  
B869F42EF15D 5220 PLOVOUCKA B869F42EF15D -85 12:31 ÷ 13:10 194°  
DC9FDB56655B 5700 BN_GU_KI_ROC_1111 BN_GU_KI_WDS_G -85 13:34 ÷ 13:55 194°  
DC9FDB4C5EDD 5500 P2P-CEZ P2P-MASTER -85 12:46 ÷ 12:46 201° 322
64D154FF1FEE 5700 MikroTikkkl 64D154FF1FEE -85 12:25 ÷ 13:30 197° 341
64D15470ADC2 5520 PTP-MOH-MAL-DD5 64D15470ADC2 -85 13:07 ÷ 14:14 198°  
E68D8CED6E4F 5540 FCZ HBS2 (R) Ste SA 070 -85 12:46 ÷ 13:17 197° 329
0418D6A65BC1 5700 XP_NET_DUPA_BLADA Bupa Blada -85 12:45 ÷ 13:33 198° 328
00156D3C69A5 5560 BN_GU_KR_M5_HN BN_GU_KRI -86 04:10 ÷ 14:20 194° 334
0418D60EC1F3 5720 BN_GO_MR_GRID_I godula smer ve -86 13:44 ÷ 13:45 194°  
788A20A4EEB0 5660 Hasicarna-Dolina RT HZ Zukov smer dolina -86 12:51 ÷ 12:51 193° 328
788A20A4C942 5855 KoprStrambMestoFA ubntac -86 12:56 ÷ 12:56 199°  
788A2010EE11 5700 HN-SU-Mi SU-Mistrovice -86 12:32 ÷ 12:53 194.5° 329
64D15466BEC7 5735 Palkovice.NET_YA ->Metyl… -86 13:52 ÷ 13:52 199°  
F09FC250D734 5540 kv .. -86 12:46 ÷ 13:00 200° 326
64D154AF0CFB 5815 Raskovice.net-74 R-Houme.net -86 12:34 ÷ 13:30 197°  
744D280A1F2A 5520     -86 10:39 ÷ 12:16 199° 342
6E3B6B5D7021 5715 HBF_K (R) FeKa 027 -86 12:44 ÷ 12:44 198°  
DC9FDB18A9C7 5200 NJBulharska6 Bulharska 6 S -86 13:16 ÷ 14:04 201° 352
00156DECC93E 5240 DSJ-teranet-interhotel-07 AP-DSJ5-interh -86 10:49 ÷ 13:18 198° 350
E48D8CF2D707 5620 websoftsmermik Chlum smer Sirok -86 03:49 ÷ 05:04 215° 308
4C5E0C0DACFF 5680 RORYS.CZ_Dehylov_So_S_8 Dehylov_So_S_8 -86 12:46 ÷ 12:50 201.5° 322
6C3B6B57BB6F 5680 FCZ K509 Kota 509 050 -86 14:12 ÷ 14:13 198°  
744D285199C8 5240 PROFILAN-NET1 APNiemecJavor -86 03:52 ÷ 13:55 192°  
E48D8CED6E4F 5540 FCZ HBS2 Ste SA 070 -87 10:42 ÷ 13:18 199° 329
F09FC2E83EAA 5300 Sed_vyhlidka_AP1 Sed_Vyhl AP1 -87 14:27 ÷ 14:27 197° 333
002722DCE347 5500 BN_NE_WA_PA1 BN_NE_WA_PA1 ( -87 13:32 ÷ 13:32 197°  
00C0CA19E9DD 5580 Raskovice.net-86 00C0CA19E9DD -87 13:15 ÷ 13:17 197°  
0418D6882BAD 5580 HN-M5-SMIL Pszczolka smer -87 12:47 ÷ 13:17 193°  
FCECDA90E15C 5340 www.mcnet.cz-GALDA LiteBeam 5AC 23 smer GALDA -87 12:44 ÷ 13:16 197°  
B4FBE4BEF832 5560 SLEEP SLEEP -87 12:13 ÷ 12:24 197° 315
6C3B6BD22B75 5220 HDNET-SNEZKA-POMEZKY-V HDNET-SNEZKA-POMEZKY-V -87 04:57 ÷ 04:57 237° 340
64D154460624 5520 Corelia.cz_Bobr1a 64D154460624 -87 13:02 ÷ 13:11 201° 317
64D154678C0B 5220 WRNVRAHKS   -87 10:48 ÷ 10:49 197° 349
4C5E0C50FC68 5660 lhotka.net_AB 4C5E0C50FC68 -87 14:22 ÷ 14:22 200° 347
788A20A4CB85 5750 5gskalkyneru ubntac -87 14:04 ÷ 14:04 201°  
744D2814BAC6 5745 PR-LAN-GUT-STRI APGuty2Stritez -87 13:29 ÷ 14:06 194°  
744D2814B9EC 5320 PR-LAN-GUT-NEB APGuty2Niebory -87 04:11 ÷ 13:34 195° 333
000C42C2D5F6 5680   XP_NET_HR_Kop_W -88 12:51 ÷ 12:51 194° 329
000C42CDCE0B 5220     -88 12:58 ÷ 12:59 200° 350
64D1547C3B9B 5765 Kaliste3_112017 64D1547C3B9B -88 12:33 ÷ 12:33 195.5°  
6C3B6B3C3631 5825 P2P-Hlucin-Darkovicky03 6C3B6B3C3631 -88 12:46 ÷ 12:46 200°  
4C5E0C1FC3B3 5560 WRNVRAH6   -88 08:31 ÷ 08:31 200° 352
6C3B6B4D6141 5320 vedloja_sec2 6C3B6B4D6141 -88 12:41 ÷ 12:41 197°  
6C3B6B5D9DE4 5520 bukzovska 6C3B6B5D9DE4 -88 12:12 ÷ 12:12 197°  
24A43C9EEC2E 5605 d17senov ubnt -88 14:04 ÷ 14:04 201°  
24A43CECB6B3 5540 MC_Lhoty_Visnovka_5G2 NanoStation M5 -88 12:49 ÷ 12:49 197°  
4E5E0CCFC815 5715 FCZ BR1 (R) ZD SH90 030 -88 12:50 ÷ 12:50 198°  
D4CA6DABADA4 5745 PR-LAN-Jav-Old APJavorO2Oldrich -89 14:15 ÷ 14:15 192.5° 322
00156DF697DB 5540 trojanvicenet.cz_okr_skol_ap okraskol M5 -89 13:31 ÷ 13:31 197° 349
002722BE8CB5 5520 PORUBY ubnt:poruby-ap -89 13:30 ÷ 13:30 197°  
24A43CEA2E27 5540 UHRANICE ubnt:uhranice- -89 13:09 ÷ 13:09 193°  
CC2DE052D465 5500 koj_jez_sds Kojkovice_AP49 -89 13:09 ÷ 13:09 193°  
64D1547B817E 5520 AP_NetSys_UQ 64D1547B817E -89 10:09 ÷ 10:09 199° 341
00156D1829E7 5520 CEPECEK AP-CEPECEK-942 -89 12:49 ÷ 12:50 197° 315
64D1546FAB62 5240 WRNVRAHZ   -89 13:11 ÷ 13:11 201° 350
802AA86A9D69 5520 VELOPOLSKA ubnt:velopolsk -89 12:48 ÷ 12:48 194° 329
802AA87EA8AD 5800 kopr1151FAfranc ubnt -89 13:11 ÷ 13:11 199°  
4C5E0C88EEAF 5240 P2P_MARTKR OVANET -90 12:52 ÷ 12:52 200° 325
CC2DE0030F5C 5745 hduinr_sec3 CC2DE0030F5C -91 12:47 ÷ 12:47 196°  

Na dokładkę pojawiły się także Police k. Szczecina (sieci IPEC) w odległości 364 km, co wyznaczyło maksymalny dystans tego dnia.

Chwilę przed godziną 15 UTC zanikły najdalsze sygnały (300+ km). Było to tuż po zachodzie słońca, które wyglądało po prostu fantastycznie. Długo nie zapomnę tego widoku…

Wieczorem bardzo mocno wzrosły sygnały na niższe odległości, m.in. w kierunku południowym. Udało mi się połączyć do otwartej sieci (hotspot) z hali Leroy Merlin z Piątku (59 km). Serwer DHCP przydzielił mi adres IP, a próba wejścia na dowolną stronę kończyła się przekierowaniem (kod HTTP 307).

Propagacja nadal trwała, ale odległości się skracały. Chwilami pojawiały się przebłyski z ciekawymi lokalizacjami, jak np. wiele sieci Wi-Fi z Jastarni tuż przed 20 UTC (firmy Netrix, hispeed na poniższym zrzucie ekranu), a także Władysławowo (np. W-W-Wieza-Sektor1-2).

Jak wynika z geolokalizacji, odebrałem domowy router ze wsi Osse, gm. Stryków (SSID: PLAY Internet 4G LTE-5030AC) w odległości 73 km. OUI wskazuje na zte, czyli wreszcie jakaś odmiana, ponieważ do tej pory sporadycznie w tropo wpadały domowe routery Compal (od UPC).

Zgodnie z prognozami propagacja osłabiała się i przesuwała na wschód. Późnym wieczorem wpadły jeszcze pojedyncze sieci z Białej Podlaskiej (240 km) i okolic. Tak oto zakończyło się najsilniejsze tropo mikrofalowe, jakie kiedykolwiek obserwowałem. W sumie zalogowałem 5671 sieci (69% zidentyfikowanych) i jest to oczywiście nowy ilościowy rekord odbioru w ciągu jednego dnia. 

Lista odebranych sieci: https://wifi.fmdx.pl/logs/20200102gigatropo

(kliknij aby zobaczyć interaktywną mapę zidentyfikowanych sieci)

Inwersja była bardzo dobrze widoczna na radiosondażach. Oto pomiar z Legionowa.

Rezultaty z 30 grudnia 2019 r. oraz 2 stycznia 2020 r. odznaczyły się w wielu miejscach w wykazie The Best of Wi-Fi DX.

Na początku wpisu wspomniałem o wpływie inwersji na widmo optyczne. Okazało się, że ten dzień był również rekordowy dla miłośników dalekich obserwacji. Oto niesamowite zdjęcia miraży wyprodukowanych przez troposferę:

Ciekawe czy u mnie było coś również widać zza horyzontu :)

One thought on “Nowy Rok 2020: Rekordowa inwersja nad Polską

Leave a Reply

Your email address will not be published.