G This article is also available in English language. / Ten artykuł jest także dostępny w j. angielskim

27 i 28 października wystąpiła ekstremalnie silna propagacja, która umożliwiła wykrywanie sygnałów sieci WiFi 5GHz w okolicach Płocka w odległościach ponad 300km… m.in. z Republiki Czeskiej.

W ostatnich dniach, ze względu na potężny wyż w środkowej Europie, na pasmach radiowych zapanowały korzystne warunki troposferyczne. Z 26 na 27 października pogoda ustabilizowała się, przynosząc bezwietrzną noc wraz z rozległymi mgłami. Poranek zgodnie z moimi przewidywaniami i prognozami tropo przyniósł bardzo silną propagację z południa Polski w paśmie UKF-FM. W ciągu dnia podwyższone warunki utrzymywały się nadal, jednak znacznie słabsze niż rano. 

grid_polarPóźnym popołudniem, ok. 16:30 czasu lokalnego, postanowiłem sprawdzić pasmo 5 GHz w poszukiwaniu „poza-horyzontalnych” sieci WiFi. Bez podwyższonej propagacji odbiór ogranicza się u mnie do odległości rzędu 10-20 km mimo anteny grid o dużym zysku (90×70 cm – 30 dBi), ze względu na niskie zawieszenie anteny (ok. 8m n.p.t. + 114m n.p.m.). Moje zdziwenie było jednak spore, ponieważ na paśmie był już obecny stabilny sygnał sieci br_ogo2. Ciąg „ogo” w nazwie sieci może oznaczać początek nazwy miejscowości. Posiadając antenę z wąską wiązką oraz rotor z pozycjonowaniem co 1°, udało mi się oszacować gdzie może znajdować się nadajnik. Niektóre strony, jak np. mapa.szukacz.pl, umożliwiają wyszukiwanie korzystając z wieloznacznika. Korzystając z zapytania Ogo* odnalazłem miejscowość Ogorzelnik (woj. śląskie), która pokryła się ze wskazaniem azymutu rotora! Wychodzi 215km – a to już ładny kawałek drogi!

Oczywiście jest to tylko przypuszczenie – nie wiem, gdzie dokładnie się znajduje ta sieć, podobnie jak i inne, które będę opisywał w tym artykule. Sygnał delikatnie wzrastał i opadał, ale ponieważ z tego kierunku w ciągu dłuższej chwili nie pojawiło się nic innego, więc postanowiłem skanować pasmo, kręcąc powoli rotorem w zakresie ok. 160-200°. Już po chwili usłyszałem dźwięk wykrycia nowej sieci. Tym razem nazwa „AirplusN_Slopnice_dookolna” jednoznacznie wskazała lokalizację nadajnika (nazwa ISP + miejscowość + użyta antena). Po sprawdzeniu mapy początkowo nie mogłem uwierzyć w to co odebrałem, ale strona internetowa operatora również potwierdziła lokalizację. Była to miejscowość Słopnice obok Limanowej, oddalona o… 325km!

slopnice

Niestety nie spodziewałem się aż takiego DX-a i nie zrobiłem zrzutu ekranu. Mój rekord został pobity w jednej chwili o 100km. Aktualizacja (maj 2016): na bazie jest użyta antena sektorowa ok. 770m n.p.m., a nazwa sieci błędnie wskazuje na antenę dookólną (źródło).

Przez kolejne chwile pojawiały się kolejne sieci, głównie z okolic Częstochowy, a także ogólnie woj. świętokrzyskiego. Wcześniej wspomniana sieć „br_ogo2” osiągnęła wysoki poziom -78dBm. Spora ilość pojawiających się nowych sieci utrudniała mi ustalanie przybliżonych lokalizacji, więc sprawdzałem głównie miejscowości wyszczególnione bezpośrednio w nazwach sieci. Kolejnym przełomowym momentem był odbiór Andrychowa i okolic (ok. 305km) tuż po godzinie 22. Nazwy sieci: „Ventus_RoczynyD3_5G_N”, „Ventus_Andrychow3_5G_N” i inne.

andrychow

Ciekawostka – sieć „NTL>>>KIET” to na 99% maszt, z którego nadawała telewizja NTL w Amelinie koło Radomska. Człon „KIET” oznacza zapewne miejsowość Kietlin, która jest położona w moim kierunku, na północ od Amelina. Pomimo sporej odległości – 170km, sieć odbierałem już kilka razy w lato, ale zwykle przez krótki czas – zapewne dużą rolę odgrywa tutaj spora wysokość zawieszenia anteny.

Mapy radarowe IMGW, korzystające z częstotliwości 5GHz (5650/5660 MHz) do pomiaru opadów atmosferycznych, zostały mocno zakłócone przez różne nadajniki. Oto zrzut z godziny 23:10:

imgw

Dukt troposferyczny, spowodowany silną inwersją temperatury, musiał znajdować się nisko nad ziemią. Idealna pogoda zapewniła utworzenie się dogodnych warunków na znacznym obszarze, ale oczywiście najkorzystniejsze panowały wzdłuż linii o jednakowym ciśnieniu. Poniższa mapa z godz. 00:00 dnia 28 października 2015r. potwierdza powyższe, izobara 1024hPa przebiega mniej-więcej równolegle do ścieżek moich najdalszych mikrofalowych DX-ów.d_20151028_h00_euro_en

Na UKF-ie zacząłem notować rekordowe poziomy sygnałów z Polski, które ciągle rosły. Warty uwagi był też silny sygnał fonii z Ukrainy na 99,75 MHz, a właściwie to dwie fonie, Kovel w polaryzacji poziomej oraz Lozova w pionowej. Obie z sygnałem ok. 35-40dBf. Jeden z rekordów padł ok. godziny 00:30 – sygnał RMF FM 97,1 z Włoszczowy osiągnął 71dBf (-49dBm @ 75Ω), 12kW ERP @ 178km. Jednak ze względu na bardzo zapchane pasmo przez pobliskie stacje, skupiłem się głównie na mikrofalach.

Byłem już bardzo blisko czeskiej i słowackiej granicy. Niestety ten drugi kraj zasłaniają góry, ale DX czeskich sieci z Bramy Morawskiej w sumie wydawał mi się możliwy, biorąc pod uwagę to co odebrałem chwilę wcześniej… Propagacja dość szeroko omiatała południe Polski, przynosząc odbiór okolic Bochni (np. BC_LYCHOW_PN), Krakowa (np. G2B-InfaNET-Wisniowa 310+km), Bielska-Białej (np. eurolan-wapienica-3, SPEED-NET-Grawerska-MIMO 310+km), czy Czechowic-Dziedzic (np. KOLNET-AM-Walcownia-3, JKNS-Tetmajera-6v300km). Oprócz omawianego tutaj kierunku południowego, odbierałem również na krószych odległościach dziesiątki (właściwie to setki…) sieci z zachodu, głównie południowego, ale później także północnego. 

KOLNET   SPEEDNET   BC  margonet

Tuż przed godziną 2:00 złapałem dwie sieci z podobną nazwą: www.rydy.eu RAC401 X2 i www.rydy.eu_ORL15R2. Strona internetowa dostawcy internetu wskazała na miejscowość Rydułtowy, dosłownie 15 km od czeskiej granicy! Dwie minuty później doszła również sieć PKdirect-MESTO, na azymucie 197°. Niemożliwe stało się możliwe?! Czeskie słowo „mesto” oznacza miasto. Moja radość trwała jednak dość krótko, ponieważ nie odnalazłem w internecie niczego na temat ewentualnej nazwy firmy „PKdirect”. Postanowiłem zostawić antenę w tej samej pozycji i czekać na kolejne sieci, które miałyby bardziej charakterystyczny SSID. Około 10 minut później na liście pojawiła się kolejna nazwa, już bardzo wymowna: inera.cz_vyhl_wc->170!! Poniższe nagranie przedstawia skanowanie pasma podczas odbioru obu czeskich sieci.

W tym momencie byłem już w 100% pewny, że odbieram Czechy. Chwilę później, o godzinie 2:16, pojawiła się jeszcze jedna sieć: hasici (po polsku „straż pożarna”) AP Martinka5-K. Z prawej strony nagrania znajduje się konsola portu szeregowego, na której ustawiałem azymut rotora.

Być może miałem więcej sieci zza granicy, ale identyfikacja na podstawie samej nazwy raczej nie jest możliwa. Dłuższe nagranie (ok. 20 minut) jest dostępne pod adresem: https://vimeo.com/143992097. Pełna lista odebranych sieci znajduje się na dole artykułu. Sprawdzałem również równolegle odbiór stacji UKF z Ostrawy i okolic. Co ciekawe, Hošťálkovice utrzymywały się z równym sygnałem 30dBf, czyli takim jak przy… dość słabym, zwykłym tropo! Oto szczegółowa lista wstępnie zidentyfikowanych czeskich sieci:

Freq Ch Address SSID Radio name dBm Time (CET) [km] Azi
5220 20/an 0027225A5828 PKdirect-MESTO NAR-LAS -87 01:50 ~ 02:04 325 197°
5500 20/an 000C424EB614 inera.cz_vyhl_wc->170 000C424EB614 -89 02:01 ~ 02:03 300+ ~197°
5580 20/an DC9FDB0C4338 hasici AP Martinka5-K -88 02:16 ~ 02:17 300+ ~200°

Odległości, z których dochodziły sieci WiFi, wraz z upływem czasu spadały, a sam dukt przesuwał się nadal nieco na zachód. Poziomy stacji radiowych z bliższych odległości (100-200km) na UKF-ie jeszcze wzrosły i padły rekordy wszechczasów. Można już napisać wprost, że nie był to zwykły dukt troposferyczny, a coś w rodzaju falowodu. Miałem wrażenie, że bezchmurne niebo zamieniło się w… metalową blachę odbijającą sygnał!

  • 91,0 RMF FM / Raszyn: 80 dBf / -40 dBm (75Ω) 120kW @ 96km
  • 99,2 PR Łódź / EC-4: 84+ dBf / -36 dBm (ścięte przez AGC tunera!!), 30kW @ 95km
  • 101,4 PR Kielce / Św. Krzyż: 80 dBf / -40 dBm, 120kW @ 212km

Korzystając z okazji porównałem sygnał intermodulacji na 106,8 (107,3 PR4 + 107,8 PR1), która prawdopodobnie jest nadawana z anten na EC-4 w Łodzi w polaryzacji pionowej. Sygnał ten jest obecny praktycznie od zawsze odkąd pamiętam i definitywnie nie jest to efekt, który tworzy się w moim tunerze. 

  • 107,3 PR4 74dBf @ 1500W ERP
  • 106,8 intermod 37dBf (!)
    Obliczmy więc współczynnik przy różnicy sygnałów 74 – 37 = 37dB: 10^(37/10) = 5012 razy. Zatem ERP intermodulacji (efektywna moc wypromieniowana, razem z zyskiem anten i stratami na kablu) wynosi około 0,3 W (300mW).

Przed wschodem słońca na UKF-ie znalazłem inną ścieżkę duktu – na Szczecin i okolice, która również przyniosła ciekawe sygnały. Po raz pierwszy odebrałem RDS na stacjach niskiej mocy z niemieckiego Heringsdorf (94,0 _NDR_2__, 100,5 NDR_Info, 105,4 _ANT_MV_) i Pasewalk (93,7 NDR_1_MV).

Nad ranem dukt mikrofalowy zaczął zanikać. Kilka minut po 7 odbierałem jeszcze sieci z Kalisza i okolic i na tym zakończyła się zabawa.

Oto lista najciekawszych i najdalszych sieci, które wstępnie zidentyifkowałem (odległości przybliżone):

Freq Address SSID Radio name Sig km Lokalizacja?
5540 24A43CF456E7 AirplusN_Slopnice_dookolna AirplusN_slopn -89 325 Słopnice/Limanowa
5240 4C5E0C823519 BC_GIRER_2_DUO 4C5E0C823519 -86 295 Bochnia/okolice
5300 4C5E0C80E8EB BC_LAP_PN 4C5E0C80E8EB -88 295 Bochnia/okolice
5520
VAP
4C5E0C80ECBF
4E5E0C80ECBF
BC_LYCHOW_PN
BC_LYCHOW_PN-DOT
4C5E0C80ECBF -86
-86
295 Bochnia/okolice
5560 D4CA6DFE738B BC_SEK_DEB3_DUO D4CA6DFE738B -89 295 Bochnia/okolice
5600 D4CA6DE1EDB4 BC_SEK_KAR_DUO_2 D4CA6DE1EDB4 -87 295 Bochnia/okolice
5320
VAP
000C42DFEA28
020C42DFEA28 
BC_SZK_MUCH_1_PZ
BC_SZK_MUCH_1_PZ-DOT
000C42DFEA28 -85
-86
295 Bochnia/okolice
5260 24A43CE89776  eurolan-mar 0790_Mar->TRW -89 300+ Bielsko-Biała/okolice?
5280 00272252A75E eurolan-wapienica-3   -91 300+ Bielsko-Biała/okolice
5640
VAP
VAP
4C5E0CFEEE5B
4E5E0CFEEE5B
4E5E0CFEEE5C
fiberway.pl_chelm_s1
netiko_ch>klaj
netiko_ch>stanislawice
  -86
-83
-86
292 Chełm, Kraków
5280 E48D8C164A67 G2B-InfaNET-Wisniowa G2B1 -90 310 Wiśnowa/Kraków
5580 DC9FDB0C4338 hasici AP Martinka5-K -88 300+ Czechy
5500 000C424EB614 inera.cz_vyhl_wc->170 000C424EB614 -89 300+ Czechy
5540 000C42DF34D1 JKNS-Tetmajera-6v 000C42DF34D1 -89 300 Czechowice-Dziedzice
5320 0418D6EAE582 KOLNET-AM-Walcownia-3 Walc. AM3 -87 300 Czechowice-Dziedzice
5180 D4CA6DBC9E1F MS-NET-gr-miet D4CA6DBC9E1F -85 270+ Kraków/okolice
5280 24A43CFE1326 multi-bb-trz1-bestwina bb-trz1-bestwi -86  300+ Bestwina
5580 0418D6C848EC multi-szy1-sq-czd szy1-sq-czd -89  300+ Bielsko-Biała/okolice
5280 4C5E0C5DE9C7 OLIMPLAN_mysl->bysiAC_K 4C5E0C5DE9C7 -90  305 Myślenice
5220 0027225A5828 PKdirect-MESTO NAR-LAS -87 325 Havířov, Czechy
5180 002722329EDF SPEED-NET-Andersa-1 SPEED-NET-Ande -88 300+ Bielsko-Biała
5240 0418D6EC3939 SPEED-NET-Grawerska-MIMO SPEED-NET-Graw -88 300+ Bielsko-Biała
5260 4C5E0C82F95C Ventus_Andrychow3_5G_N   -88 305 Andrychów
5320 000C42DF8D41 Ventus_Kety5_5G_N   -82 300+ Kęty
5280 000C42DFEA9A Ventus_Nidek6_5G_N   -91 300 Nidek
5640 4C5E0C886367 Ventus_RoczynyD3_5G_N   -89 305 Roczyny
5620 002722A69108 www.rydy.eu RAC401 X2 BRT_RAC401R1 -86 290+ Rydułtowy/okolice
5240 24A43C6CF28E www.rydy.eu_M5_orl19B BRT_ORL019R1 -87 290+ Rydułtowy/okolice
5520 DC9FDB2EEA99 www.rydy.eu_ORL15R2 BRT_ORL015R2 -88 290+ Rydułtowy/okolice

Ze względu na znaczną liczbę odebranych sieci nie miałem czasu na dokładną analizę. Być może złapałem coś dalszego niż Słopnice (~325km), rekord mogą pobić także czeskie sieci, które będe próbował jakoś zidentyfikować. Jedna z nich wskazuje na straż pożarną i prawdopodobnie ulicę Martinka 5 – tutaj czeka mnie przeprawa przez mapy i street view – może uda się wypatrzeć jakąś antenkę… 

Pełny log odebranych sieci WiFi zawiera prawie 600 pozycji i znajduje się tutaj (bez lokalnych – dostępnych zawsze, bez względu na propagację). Zestaw DX-owy składał się z anteny: Grid Poynting 31dBi pol. H (pozioma), 8m n.p.t. + 114 m n.p.m i radia Metal 5SHPn. Lokalizacja to okolice Płocka.

Wnioski: Jak widać odległość 300km została wielokrotnie przebita. Oczywiście podczas tropo można nawiązać połączenie, jest kwestia ustawienia (lub wyłączenia) ACK Timeout. Przy niskich sygnałach można spiąć się na najniższej modulacji (6Mbps – BPSK, FEC 1/2) i przepchnąć megabit lub dwa. Dodatkowa poprawa sygnału, kosztem przepustowości, może zostać osiągnięta poprzez zawężanie szerokości kanału z 20MHz na 10, 5 lub ostatnio nawet 2,5MHz (obsługiwane przez chipset AR92xx). Poziomy sygnałów z bliższych nadajników osiągnęły nawet -65dBm (SSID: Xtreme61). Teraz czekam na DX-y WiFi powyżej 400km. Aczkolwiek może być z tym problem, ponieważ góry skutecznie blokują sygnał…

Prognozy na tę propagacje wyglądały następująco (W. Hepburn & F5LEN):

H

F

Aktualizacja (styczeń 2015) – oto dwa radiosondaże z Legionowa oraz Wrocławia:

inv_leg  inv_wro 

  1. Nie ma takiej miejscowości jak Kiętlin!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

79 − 71 =

Post Navigation